Risk Kategorilerine Göre Yasal Sorumluluklar
Avrupa Birliği’nin kabul ettiği ve küresel ölçekte emsal teşkil eden Yapay Zeka Yasası (EU AI Act), 2026 yılı itibarıyla tüm hükümleriyle uygulanmaya başlandı. Yasa; yapay zeka sistemlerini “Kabul Edilemez Risk”, “Yüksek Risk”, “Sınırlı Risk” ve “Minimum Risk” olmak üzere dört ana kategoride sınıflandırıyor. Sosyal kredi puanlaması yapan veya biyometrik kitle taraması gerçekleştiren sistemler tamamen yasaklanırken; işe alım, eğitim, sağlık ve yargı gibi kritik alanlarda kullanılan yapay zeka araçlarına katı şeffaflık ve insan denetimi zorunluluğu getirildi.
+-----------------------------------------------------------------------+
| AB YAPAY ZEKA YASASI RİSK PİRAMİDİ |
+-----------------------------------------------------------------------+
| [ KABUL EDİLEMEZ RİSK ] -> TAMAMEN YASAK (Sosyal Puanlama, Kitle Taraması)
| [ YÜKSEK RİSK ] -> SIKI DENETİM (İşe Alım, Sağlık, Yargı) |
| [ SINIRLI RİSK ] -> ŞEFFAFLIK ZORUNLULUĞU (Chatbot, Filigran) |
| [ MİNİMUM RİSK ] -> SERBEST (Oyunlar, Spam Filtreleri) |
+-----------------------------------------------------------------------+
Genel Amaçlı AI (GPAI) ve Telif Hakkı Şartnamesi
GPT-4, Claude ve Gemini gibi Genel Amaçlı Yapay Zeka (GPAI) modelleri geliştiren teknoloji devleri için ağır yaptırımlar yolda. Şirketler, modellerini eğitirken kullandıkları telifli materyallerin detaylı bir dökümünü yayınlamak ve üretilen sentetik içeriklere görünmez dijital filigran (watermark) eklemek zorunda. Yasaya uymayan şirketlere küresel yıllık cirolarının %7’sine veya 35 milyon euroya varan cezalar kesilebilecek. Bu durum, teknoloji devlerinin Avrupa pazarında bazı gelişmiş yapay zeka özelliklerini gecikmeli olarak kullanıma sunmasına yol açıyor.